صفحه نخست    نوشتارها    گفتارها    بایگانی    تماس 

 

 

رياضيداني که «رُز» شد.

رُز خیام

در همين رابطه مطلب جالبي نيز در روزنامه‌ي سوئدي «Göteborgs posten» ديدم که نقل مطلب «گل سرخ نيشابور» بود و اين که در سوئد نيز اين گل به اسم «رُز خيام» به فروش مي‌رسد:

«عمر خيام» رياضيدان، شاعر و ستاره‌شناس، چگونه توانست يک رُز بشود؟

نويسنده‌ي مقاله خانم Karin Johansson، در آغاز مطلب خود ترجمه‌ي سوئدي يک رباعي از «خيام» را مي‌آورد که مضمون آن به اين رباعي نزديک‌تر است:

مي خور که به زير گل بسي خواهي خفت
بي‌مونس و بي‌رفيق و بي‌همدم و جفت
زنهار به کس مگو تو اين راز نهفت:
هر لاله که پژمرد، نخواهد بشکفت.

به احتمال قوي ترجمه‌ي سوئدي اين رباعي بايد از ترجمه‌ي انگليسي آن گرفته شده باشد که «فيتزجرالد» با همه‌ي وسواسي که در ترجمه داشته، از سليقه‌ي او نيز به‌دور نمانده‌است.

نويسنده‌ي مقاله پس از آوردن رباعي، اين نکته را بيان مي‌کند که يک روان درماني شاعرانه، اينگونه بايد به فرد افسرده و مريض ارائه شود، اين که زندگي کوتاه است و قبل از اين که دير بشود، از آن بهره برگير و لذت ببر. سپس ضمن معرفي «خيام» و زادگاه و توانايي‌هاي او در دانش‌هاي گوناگون همچون رياضي، حکمت، شعر و ستاره‌شناسي، به شهرت او در غرب (اواسط قرن 18) اشاره مي‌کند، زماني که اشعارش توسط «فيتزجرالد» به انگليسي ترجمه شد.

 پس از اين مختصر، مي‌رسد به کتابي در مورد گلهاي رُز با نام «گلهاي رُز براي باغ و بوستان‌هاي کشورهاي شمالي». در اين کتاب از جمله در مورد گل رُزي به نام «خيام»، چنين توضيح مي‌دهد و ويژگي‌هاي آن را مي‌نويسد:

گل «عمر خيام»، نوعي رُز هست به رنگ صورتي و صورتي روشن، در اندازه‌اي متوسط، پر برگ و پهن و صاف. خوشبو و معطر که از اواخر ماه ژوئيه تا پايان ماه جولاي، عطر افشاني مي‌کند.

گل رز «عمر خيام» را مي‌توان از مدارس کشاورزي سوئد که بوته‌هاي رز قديمي را مي‌فروشند، تهيه کرد. اين گل از گروه گل‌هاي پيش از 1867 است. رُز «خيام»، گلي است مقاوم که به راحتي رشد مي‌کند و کمتر دچار آفت‌هاي گوناگون مي‌شود.

***

منابع مورد استفاده:

خيام نامه، انجمن پاسداري اززبان و فرهنگ ايراني
فصلنامه‌ي «ره‌آورد» شماره‌ي 46
برگردان متن سوئدي به فارسي: پروِين

***

مطالب زیر در همین سایت، در پیوند با مطلب حکیم «عمر خیام» نیشابوری آمده است:

 گراميداشت حکيم بزرگ نيشايور، «عمر خياّم»
روايت «عروضي سمرقندي» از استاد خود حکيم «عمر خيام» نيشابوري
نگاهي به زندگي و آثار خيام
 

 

 
     
 

  صفحه نخست    نوشتارها    گفتارها    بایگانی    تماس